Wat niet iedereen weet is dat ik heb gewerkt als begeleider binnen de verstandelijk gehandicaptenzorg. Ik werd even teruggeworpen in de tijd nadat ik deze week het droevige bericht ontving dat Karel is overleden. ‘Karel v d V. van de Amerpoort…’, Jacco had dit lied voor hem gemaakt en dat komt zo weer voorbij dwarrelen. Karel was een markante bewoner die als kleine jongen in de tijd van de nonnen op Nieuwenoord kwam wonen. Hij heeft geschiedenis gemaakt en is door de tijd met alle ontwikkelingen in de zorg meegevaren.
Ik mocht een tijdje mee oplopen in zijn leven. In 1999 kwam ik in de zorg te werken op Nieuwenoord bij de Rakkers, een woning met wat men noemde ‘sterk gedragsgestoord, ernstig verstandelijk gehandicapten’. Al gauw werd ik op Klavertje vier ingewerkt op Karel, zodat ik hem ook kon begeleiden. Mijn eerste indruk in de kennismaking met Karel was schokkend. Niet om Karel zelf, maar om zijn beperkte leefruimte. Een rechthoekige sfeerloze kamer met als zijn bed als een kookeiland gepositioneerd. Zijn toilet, wastafel, alles zat als open ruimte in deze ene kamer. Met grote gordijnloze ramen er omheen. De inspectie noemde dit destijds een aquarium.
Vertragen
Van Karel hebben wij geleerd te vertragen en in het hier-en-nu te leven. Wat sensitief-responsief zijn werkelijk is. Als ik naast Karel liep, voelde ik me veilig, maar wel klein duimpje. Het was een grote kerel. Mede door zijn spitsvoeten, opgelopen in zijn jeugd door ‘s nachts met enkelbanden op bed te slapen waren zijn achillespezen vergroeid. Buiten wandelen kon destijds alleen met Karel vast gebonden op een soort fiets met dik matras en hij kreeg twee op één begeleiding in alle dagelijkse handelingen.
Co-regulatie
We gingen concreet aan de slag met het herstel van het gewone leven. Van Karel leerde je dat kleine stappen in ontwikkeling reuze stappen zijn. Je kunt niet van de een op andere dag zeggen: “wij leggen jou ‘s nachts niet meer vast. Of we gaan maar gewoon één-op-één wandelen. Of jij gaat niet meer vastgebonden in je eentje eten, maar los aan tafel met groepsgenoten er bij”. In populaire taal hoorde ik deze week een kind over haar moeder zeggen “er zijn momenten dat ze een error in haar hoofd krijgt”. Dat kon bij Karel ook in een splitsecond gebeuren, waarbij hij flink kon uithalen. Niet om de ander pijn te doen, maar vanuit verwarring en onveiligheid. Karel had de relatie met jou als begeleider nodig om de dag door te komen en om zich te ontwikkelen. Dat co-regulatie vanuit hechting zo essentieel is, heb ik bij Karel geleerd als geen ander.
Het gewone leven
Herstel van het gewone leven ontstond door met elkaar te dromen, een plan te maken en deze voorzichtig stapsgewijs uit te voeren. Dromen ging over “Wie is Karel? Wat is belangrijk voor hem? Wat is veiligheid voor hem en voor ons? Wat heeft hij nodig? Wat zou een volgende stap kunnen zijn?”
Karel verhuisde naar de woning Robijn en kreeg een normaal appartement waarin badkamer, slaapkamer en woonkamer gescheiden waren. Het is ons destijds gelukt de familie weer ter herenigen. Dat contact is in verbinding hersteld. Daar was heling voor nodig en wij waren daar een schakel in. Hij kreeg een dagprogramma waarin hij ging sporten, zwemmen en muziek maken. We werkten aan het wandelen. Van het vastgebonden op zo’n enorm matras buiten, naar twee-op-één wandelen en vervolgens naar één-op-één wandelen. We gingen met hem kleding kopen, buiten het instellingsterrein in een gewone kledingzaak. We maakten uitstapjes, zoals meevaren op een botter en een visje eten en hij ging voor het eerst van zijn leven op vakantie. Herstel van het gewone leven. Hij kon genieten van zoveel kleine dingen.
Ergens een kopje koffie drinken, een stukje appeltaart met slagroom, in het zonnetje zitten, fietsen, etc. Hij zei ‘ej kijkû’ en gebaarde in de richting waar iets te zien was.
Nadat ik ben weggegaan bij Robijn heb ik de ontwikkelingen niet meer gevolgd, maar ook nu weer merk ik dat hij een plekje in mijn hart heeft. Ik kan niet bij het afscheid zijn. Ik zal mijn glaasje op je heffen Karel. Dag lieve man!
Recente reacties