De vader van Finn (7) zit in detentie, zijn moeder doet haar best om de boel draaiende te houden. Er is veel gebeurd binnen het gezin. Finn zit niet lekker in zijn vel en komt naar mij voor speltherapie. In mijn spelkamer hangt een mobile, daar hangen verschillende schatten aan. Hij kan er verwonderd naar kijken. Soms, als de zon schijnt, dan fonkelt een kleine discobal met mini spiegeltjes de kamer door. Hij draait eraan. We kijken.
Schatten
Finn neemt vaak schatten mee die hij vindt onderweg naar mijn spelkamer. Een steentje, een slak. Een stapel takken die hij buiten neerlegt en na de sessie mee naar huis neemt. Op een bepaald moment neemt hij een groot herfstblad mee. Die geeft hij mij cadeau. Ik bedank hem en zeg dat ik erg van de natuur hou en er heel blij mee ben. Symbolisch kan een herfstblad staan voor verandering, loslaten, vergankelijkheid. Met een geïmproviseerde knijper hang ik het aan de mobile. In de weken daarna krult het blad ineen want het droogt op. Hij kijkt er elke week naar. Doordat hij mij iets geeft wat hij buiten gevonden heeft, verbindt het kind zijn wereld van buiten de therapie met de wereld binnen de therapie.
Via de blik van een ander
Finn is gek op tekenen. Het liefst met de jumbo stiften. Na een tweede tekening vraag ik hem of hij misschien zijn naam op zijn tekening wil schrijven. Deze vraag blijkt voor hem een schot in de roos te zijn. Hij maakt vervolgens iedere week een compleet andere tekening die hij afsluit met zijn naam. Zijn naam wordt dan door hem in grote sierletters geschreven in de stijl van de tekening. Monsterlijke letters met ogen, snelle letters met vuurschoenen, etc. Als therapeut ben ik getuige van dit proces, ik ben er bij, ik bevestig. Een groot deel van hoe een kind een zelfbeeld ontwikkelt, gebeurt via de blik van de ander — vooral van een betekenisvolle volwassene zoals de therapeut. Daarbij ondersteunt deze werkvorm kinderen met een kwetsbaar zelfbeeld (bijv. door afwijzing, faalangst of weinig bevestiging) kan het opschrijven van hun naam juist helpen om zichzelf letterlijk en symbolisch een plaats te geven.
Ben ik belangrijk genoeg?
De afrondingsperiode van zijn behandeling breekt aan. Bij de laatste sessie vraagt hij: “laat je het blad hangen als ik weg ben? Dan denk je nog aan mij…” Dat is een teken van hechting en de waarde van de therapeutische relatie. Ik blijk op dat moment in zijn mapje met tekeningen die hij mee krijgt per ongeluk een tekening van mijzelf te hebben gedaan. Een van de vele tekeningen die ik naast hem heb gemaakt. Hij vraagt of hij mijn tekening mag hebben, want dan kan hij ook aan mij denken. Dat mag natuurlijk.
Door eerder in de sessies het herfstblad te geven en bij het eind te vragen of ik het laat hangen en aan hem blijf denken, onderzoekt hij (onbewust): “ben ik belangrijk genoeg om herinnerd te worden?” Dat raakt direct aan het zelfbeeld, het gevoel van eigenwaarde en bestaansrecht. Door het op te hangen aan de mobile bevestig ik hem: “jij bent iemand die indruk maakt. Jij hebt betekenis.” Dat versterkt een positief zelfbeeld: “ik doe ertoe, ik word gezien”. Het traject is afgerond, het is goed zo, hij stapt veerkrachtig de buitenwereld in.
Dit blog is geschreven voor de week van de vaktherapie 2025. Het thema van deze week is zelfbeeld. Het doel van deze week is om meer bekendheid te geven aan vaktherapie. Speltherapie is een van de vormen van therapie die onder de paraplu van vaktherapie valt.
Recente reacties