In de spelkamer komen uiteenlopende kinderen die trauma hebben opgelopen. Zij worden aangemeld met klachtgedrag (hulpvraag). Binnen de therapeutische relatie gaan we niet direct in op dat klachtgedrag. We kijken naar wie we voor ons hebben, versterken de veerkracht door de regie in het spel bij het kind te laten, we geven aandacht aan de dingen die goed gaan. Ook gaan we pijnlijke dingen niet uit de weg. Het is maatwerk, hypothetisch kijken en uitpluizen.
Innerlijke zelfvervreemding
Onder het klachtgedrag zit met regelmaat een traumatische ervaring verborgen. Een of meerdere ervaringen waar een kind niet over kan praten en zich ook niet altijd bewust van is. De gebeurtenis kan zodanig vroegkinderlijk zijn dat een kind nog niet eens kon praten tijdens de gebeurtenis(sen). In spel spelen kinderen van alles (onbewust) uit waarbij ze door middel van de therapeutische relatie hun verhaal kunnen delen. Op deze manier kan verwerking ontstaan. Een van de theorieën waar ik mee werk is de delentheorie van Janina Fisher (Boek: Innerlijke zelfvervreemding overwinnen na trauma). Deze theorie is gebaseerd op actuele neurobiologische kennis over trauma, dissociatie en gehechtheidsproblematiek. Ik wil in dit blog een klein stukje vertellen over deze theorie.
Blootstelling is te pijnlijk
Door (traumatische) gebeurtenissen kan een mens gefragmenteerd raken. Dit gebeurt door afstand te nemen van overweldigende gebeurtenissen en dit weg te stoppen. In de hersenen wordt dit afgesplitst, omdat het niet lukt deze onder ogen te zien. Zo kan iemand het gevoel van een ‘goed ik’ behouden en dagelijks blijven functioneren. Door het weg te stoppen lijkt het erop dat het ‘weg is’, maar dit is niet het geval. Zo ontstaan er (onbewust) verschillende persoonlijkheidsdelen. Deze delen hebben een functie, namelijk om te zorgen dat een mens kan overleven en moeilijke situaties kan doorstaan. Het beschermt tegen de pijn. Blootstelling aan het trauma is te pijnlijk. (Vernedering, afwijzing, verwaarlozing, mishandeling, etc.)
Persoonlijkheidsdelen
Elk mens heeft deze persoonlijkheidsdelen. Een deel komt na een bepaalde (vaak onbewuste) trigger opzetten om je te beschermen (coping). Soms worden deze delen ook sub-personen genoemd. Denk maar aan verschillende stemmetjes binnenin jezelf. Deze ‘stemmen’ kunnen het onderling ook nog eens oneens zijn met elkaar. Een paar voorbeelden van persoonlijkheidsdelen kunnen zijn: een pleaser, autonome ik, innerlijke kind, perfectionist, zwartkijker, drijver, etc. Elk deel met eigen overtuigingen, gedachten en uitspraken.
Het is dus heel menselijk om verschillende persoonlijkheidsdelen te hebben en deze af te wisselen in een andere context. Echter, kan het in de weg gaan zitten wanneer deze persoonlijkheidsdelen doorschieten door continu waakzaam en actief blijven. Zelfs op momenten dat er geen gevaar meer dreigt. In dat geval kan het de verdere ontwikkeling doen stagneren en voor verschillende problemen zorgen.
Erkenning aan de delen
Herstellen van trauma kan door erkenning te geven aan alle delen. Doordat ze er allemaal mogen zijn. In speltherapie wordt deze erkenning gegeven door het ‘hele’ kind te accepteren en alles wat er gespeeld wordt. Dus aan spelfiguren binnen het spel. Je sluit daarbij aan op de belevingswereld van het kind. Dat kan op allerlei manieren, maar het gaat om maatwerk en het volgen van het kind. In het werken met volwassenen gaat dat op een iets andere manier. Een prachtig voorbeeld van het werken met de delentheorie is te zien in deze uitzending van De Verwondering , waarbij Francien Oomen in het kort laat zien hoe zij expressie geeft aan (een aantal van) haar delen (vanaf 7.03 minuten). Haar boek ‘Hoe overleven we?’ is ook een aanrader om meer te begrijpen over trauma.
Bron illustratie: Francien Oomen.
Recente reacties