Secundair trauma: waarom vaktherapeuten alert moeten blijven

Tijdens een van de webinars van Vaktherapie Nederland sprak Lianne Janssen (Trauma Company) deze week over secundair trauma: de emotionele en psychische belasting die ontstaat wanneer je veel hoort over het leed van anderen. Voor speltherapeuten is dit een reëel risico, omdat zij dagelijks werken met intense verhalen en emoties.

Wat is secundair trauma?

Trauma gaat over emotionele en psychische verwonding. Vaak denken we aan directe ervaringen, maar je kunt óók getraumatiseerd raken door het horen van het leed van een ander. Dat noemen we secundair trauma. Vooral wanneer je sterk meeleeft of zelfs gaat meelijden kan het raken aan je eigen gevoel van veiligheid: “Dit had mij of mijn kind kunnen overkomen.” Waardoor secundair trauma kan ontstaan.

Factoren die het risico vergroten

• Alleen rondlopen met verhalen: Delen met collega’s, intervisie en supervisie zijn essentieel. Verbinding beschermt en reguleert stress.
• Controleverlies: Een volle caseload, tijdsdruk en emotioneel belastende sessies zorgen ervoor dat je alarmbel sneller afgaat.
• Emotionele overweldiging: Stress is besmettelijk. Wie de hele dag co-reguleert, raakt zelf sneller uitgeput.

Wat gebeurt er in je brein?

Bij stress gaat de amygdala (alarmbel) harder werken.

De hippocampus (ordner) is ons geheugen die functioneert minder goed en informatie raakt versnipperd.

De prefrontale cortex (het wetboek) is verantwoordelijk voor impulsen, keuzes en plannen. Dat werkt tijdelijk minder.

Je merkt dit bijvoorbeeld aan: minder woorden hebben om jezelf uit te drukken, prikkelbaarheid,

chaotisch denken of handelen, “niet helemaal jezelf” voelen. Dit zijn normale reacties, maar belangrijk om te herkennen.

Wat helpt?

• Verbinden: Collega’s, vrienden, intervisie, natuur of dieren – alles wat je helpt om te ontladen.
• Structuur: Vast ritme, op tijd eten, bewegen, wandelen. Ook als je geen zin hebt.
• Kleine herstelmomenten: Ademhalen, iets drinken, een korte pauze na een heftig verhaal.
• Glinsteringen zoeken: Positieve, zintuiglijke prikkels in je werkruimte die rust geven.